Το θεατρικό παιχνίδι ως παιδαγωγικό εργαλείο

« Η Τέχνη είναι η τελευταία μας ελπίδα», Drama in schools, Second Edition, Arts Council, England, 2003

Το παιχνίδι είναι η πρώτη μύηση του παιδιού στην τέχνη.
Ειδικότερα το θεατρικό παιχνίδι μυεί το παιδί στο θεατρικό φαινόμενο. Μ’ αυτό δεν διδάσκουμε στα παιδιά θέατρο. Δεν τα μαθαίνουμε πώς να γίνουν ηθοποιοί και πώς να υποκρίνονται…

Το θεατρικό παιχνίδι είναι ένα δημιουργικό συμβάν, μια παιγνιώδης και γοητευτική εκπαιδευτική διαδικασία κατά την οποία τα παιδιά δημιουργούν αναπαραστάσεις, αυτοσχεδιάζουν, βασίζονται στο σώμα τους ως μέσο έκφρασης και πειραματίζονται σε ρόλους δοκιμάζοντας ταυτότητες καθημερινές, ηρωικές, φανταστικές, οικείες, γκροτέσκες… Μια διαδικασία που ενεργοποιείται από προσωπικά βιώματα, φανταστικά γεγονότα, λαϊκές παραδόσεις, θρύλους και παραμύθια.

Στην πραγματικότητα τα παιδιά αναγνωρίζουν προσωπικά τους χαρακτηριστικά, εξερευνούν τα όρια τους και τις δυνάμεις τους, παίζουν, μαθαίνουν να σκέφτονται δημιουργικά, αναλάβουν πρωτοβουλίες, υπερβαίνουν αναστολές αποκτώντας θάρρος και αυτοπεποίθηση, διοχετεύουν δημιουργικά τις συναισθηματικές εντάσεις και τελικά εκφράσουν συναισθήματα και σκέψεις, επικοινωνούν. Ουσιαστικά, λοιπόν, το θεατρικό παιχνίδι είναι ένας τρόπος επικοινωνίας και έκφρασης με τον εαυτό και τους άλλους και ταυτόχρονα ένας τρόπος να καταλάβουμε πως αντιλαμβάνονται τα παιδιά τον κόσμο γύρω τους ή πως θα ήθελαν τον κόσμο γύρω τους.

Το θεατρικό παιχνίδι στα χέρια του εκπαιδευτικού μπορεί να γίνει το μέσο για να γίνουν αντιληπτές οι ανθρώπινες σχέσεις και οι προκλήσεις τους μιας και αποτελεί πεδίο κοινωνικής δράσης. Η θεατρική αγωγή παρέχει ένα ασφαλές πλαίσιο στους / στις εκπαιδευτικούς – εμψυχωτές / τριες οι οποίοι-ες αναγνωρίζουν την ανάγκη να ενεργοποιήσουν τους μαθητές και τις μαθήτριές τους να αξιοποιήσουν το δυναμικό τους αναπτύσσοντας κοινωνικές δεξιότητες και βελτιώνοντας τις διαπροσωπικές τους σχέσεις. Απώτερος σκοπός τους είναι η ανάπτυξη των δεξιοτήτων που θα οδηγήσουν τα παιδιά στην αυτογνωσία, την αυτονομία, την ουσιαστική σύνδεση με τους άλλους και την ωριμότητα. Ο ρόλος του εμψυχωτή είναι καταλυτικός. Συνειδητά παρών, ακολουθεί τα παιδιά, τα συνοδεύει στο ταξίδι της αυτοαποκάλυψης, ενώ εξερευνά τα δικά του συναισθήματα και σκέψεις, παραμένοντας αυθεντικός και ειλικρινής. Όταν παίζει με τα παιδιά, δεν τους διδάσκει αλλά βιώνει τις συγκινήσεις και τα δρώμενα ενώ ταυτόχρονα θα μεταγράψει σε ερεθίσματα τις ανάγκες των μελών της ομάδας σε κλίμα ισοτιμίας.

Το Θεατρικό Παιχνίδι ξεκινά με μια αφορμή (η αξιοποίηση ενός τυχαίου γεγονότος, μια εικόνα από το σχολικό εγχειρίδιο, μια ιδέα της ομάδας) και στη συνέχεια με την αξιοποίηση διαφορετικών μορφών θεατρικής έκφρασης (μιμόδραμα, παιχνίδια ρόλων, αυτοσχεδιασμοί) δημιουργείται ένα περιβάλλον δράσης και προκύπτουν ρόλοι. Το Θεατρικό Παιχνίδι διεξάγεται συνήθως σε τέσσερις φάσεις:

Χαλάρωση / Ενεργοποίηση σώματος και αισθήσεων:
Ο εκπαιδευτικός μπορεί να κάνει σύντομης διάρκειας αισθητηριακά παιχνίδια, ασκήσεις αναπνοής, παιχνίδια μεταμορφώσεων προκειμένου να δημιουργηθεί κλίμα εμπιστοσύνης και αμοιβαιότητας, με στόχο την άρση δυσκολιών και προσωπικών αναστολών στην επικοινωνία των μελών της ομάδας. Επειδή ο εκπαιδευτικός απευθύνεται σε μαθητές μικρής ηλικίας, χρησιμοποιούνται κατευθυνόμενοι αυτοσχεδιασμοί και σε κάποια σημεία ο λόγος του θα είναι καθοδηγητικός.

Μυρίζουμε το υπέροχο άρωμα των λουλουδιών, των δέντρων, του χορταριού…
Τεντώνουμε αργά το σώμα μας σα να το ξεδιπλώνουμε …
Αφουγκραζόμαστε τους ήχους του δάσους…

Αναπαραγωγή:
Ο εκπαιδευτικός προσφέρει ένα ερέθισμα και τα παιδιά μπορούν να χωριστούν σε ομάδες ή να αυτοσχεδιάσουν ατομικά για την ανάπτυξη ρόλων οι οποίοι συντελούν στην ενεργοποίηση της δράσης μέσω της αλληλεπίδρασης. Οι μαθητές προετοιμάζονται, επιλέγουν ίσως και υλικά που θέλουν για τις μεταμφιέσεις τους και παρουσιάζουν τους αυτοσχεδιασμούς τους χρησιμοποιώντας κινήσεις παντομίμας, αλλά και το λόγο τους. Ταυτόχρονα αρχίζει η μεταμόρφωση του χώρου, το κάθισμα γίνεται θρόνος, …

Είμαστε τα κλαδιά ενός δέντρου ενώ φυσά ο αέρας…
Είμαστε ένα σμήνος πουλιά που πετούν πάνω από το δάσος…

Θεατρική δράση:
Ένα θεατρικό δρώμενο συντίθεται και εκτελείται με όλα τα εκφραστικά μέσα να τίθενται σε λειτουργία (σώμα, λόγος, εικόνα) με στόχο οι ρόλοι να εναλλάσσονται και να αναπτύσσονται σε ένα παιχνίδι που ταλαντεύεται ανάμεσα στο πραγματικό και φανταστικό. Είναι η φάση του σκηνικού αυτοσχεδιασμού κατά την οποία οι μαθητές ενεργοποιούνται να δραματοποιήσουν την ιστορία με δικό τους τρόπο, αναρωτιούνται για την εξέλιξη των γεγονότων, επιλέγουν ρόλους, προτείνουν επόμενα σημεία της δράσης και τα παρουσιάζουν με αυθόρμητο τρόπο.

Ποιανού είναι τα βήματα που ακούγονται;
Πως νοιώθει ο πρωταγωνιστής;
Ποια λύση επιλέγει;

Αξιολόγηση/ Επεξεργασία/ Ανατροφοδότηση:
Η ομάδα μπορεί να συζητήσει κάτι που την απασχόλησε, να εκφράσει τις εντυπώσεις και συναισθήματα που αναδύθηκαν, να αναστοχαστεί στην εμπλοκή των μελών στη διαδικασία και το είδος της συνεργασίας. Ο εκπαιδευτικός κάνει τη δική του αξιολόγηση για την οργάνωση του εργαστηρίου και τη συμμετοχή των μαθητών σε σχέση με τους στόχους του.

Ποιες στιγμές νιώσατε μεγάλη ευχαρίστηση;
Τι σας δυσκόλευσε περισσότερο;
Τι θα μπορούσατε να κάνετε με διαφορετικό τρόπο;

Απώτερος σκοπός του θεατρικού παιχνιδιού είναι να συμβάλλει στην κινητική, συναισθηματική και γλωσσική ανάπτυξη των παιδιών, στη βιωματική γνώση του χώρου, στην καλλιέργεια ομαδικού πνεύματος και κλίματος εμπιστοσύνης και στην ανακάλυψη του σώματος. Οι μαθητές απελευθερώνονται, χαίρονται, ψυχαγωγούνται και έχουν τη δυνατότητα να πειραματιστούν χωρίς περιορισμούς: σωστό λάθος, να δοκιμάσουν διαφορετικές οπτικές και λύσεις.

Το εκπαιδευτικό υλικό που κρατάτε στα χέρια σας δημιουργήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Κατάρτισης για την Απασχόληση (ECTE) μέσα απ’ την ενεργή συμμετοχή του στο Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα «Play It Οut Loud» αναδεικνύοντας την σπουδαιότητα της θεατρικής αγωγής στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση και ιδιαίτερα στην πρώτη δημοτικού.

Στόχος αυτού του εργαλείου είναι να προτείνει σε εκπαιδευτικούς σχέδια μαθήματος που θα ενεργοποιήσουν μαθητές και μαθήτριες να συμμετέχουν σε ομαδικές δραστηριότητες και να αλληλεπιδράσουν στην τάξη, ενδυναμώνοντας την κοινωνική και συναισθηματική νοημοσύνης τους, ιδιαίτερα εκείνων που φαίνεται ότι ο παραδοσιακός τρόπος διδασκαλίας δεν τους διευκολύνει να εκφραστούν.

Recent Posts

Start typing and press Enter to search

Share via
Copy link
Powered by Social Snap